kultura engg

Cocktail culture

Let’s start with a definition that will organize our knowledge.

A cocktail or a drink is a mixed drink / BEVERAGE, both alcoholic and non-alcoholic. It is made by combining various types of alcoholic drinks/e (in the case of cocktails containing alcohol), juices, drinks and water. In order to obtain desired taste values, we add – among others – fruits, vegetables and various spices.

Creativity is what counts in the art of preparing cocktails.

The first definition of a cocktail was formulated by Harry Croswell in the United States in 1806.

Source: Wikipedia.

We may be tempted to look for the roots of the cocktail culture in ancient times. It was then when people “discovered” various alcohols, mainly beer and wine. In antiquity, the Romans and Greeks added spices or flavors to wine to increase or decrease the strength of the drinks. The Greeks further diluted the wine with water, considering those who drink pure wine (to be) barbarians. Such cocktails were served before meals and during feasts.

In Europe at the turn of the 15th and 16th centuries, along with the development of the production processes of various distillates, e.g. spiritus vinum, vodka or spirit, attempts were made to enrich their taste by adding ingredients of plant origin. Initially – believing in medicinal purposes, and with time, when spirit became a commonly consumed alcohol, various other ingredients, mainly of plant origin, were added. What was added? Herbs and fruits, fruit juices, honey, roots and spices, and even milk.What for ? We suppose that they wanted to improve the taste of selected drinks and create new flavors.

What is the history of cocktails like we know today? Where did the name “cocktail” come from?

There are two stories that try to explain the genesis of this term.

The first one is associated with the United States at the turn of the 18th and 19th centuries. At that time, cockfighting was very popular there. The winners put a round of drinks for everyone, and the glasses were decorated with cock feathers. The products of local distillation were mixed with various ingredients, mainly to alleviate the next day syndrome. They were cold, refreshing, and low in alcohol.

So we assume that the name of the word cocktail is a combination of two English words cock and tail.

The second story is related to the 18th-century France and tells about an event that was supposed to take place in one of the taverns, to which many French army officers came one day and ordered something stronger with a meal. The innkeeper, not having enough drinks, quickly prepared a mixture of different alcohols, which he artistically stirred with a cock’s feather, then artistically served the officers. One of them, delighted with the resulting drink, was to shout “Vive le coq`s tail!” that is, Long live the rooster’s tail!

In this case, the origin of the word cocktail fits directly into the French coq`s tail.

What’s the truth? Well, let each of you decide for yourself and choose your own story.

Cocktails were really popular in the 1920s and 1930s in the United States and Europe.

Two circumstances contributed mainly to this. The first is the phylloxera plague, which at the end of the 19th century almost completely destroyed the vinesThat resulted in a shift in alcohol consumption to/towards strong drinks.The second reason for cocktail consumption boost was the introduction of prohibition.

In the years 1920-1933, the production, sale and consumption of alcohol was prohibited in the United States. Despite the ban, the consumption did not decrease but as we know, went underground – to hidden speakeasy bars. In addition, various catwalks were used, e.g. alcohol mixes were served under the supervision of agents, which looked like coffee or tea. This is the birth time of such famous cocktails as Long Island Iced Tea.

Creativity is inherent in the art of creating cocktails.

As soon as Prohibition ended, a new chapter in the history of drinks began. Their consumption became the hallmark of a selected social class, both in America and Europe.

In Poland in the interwar period, cocktails were fashionable mainly among societies/people from high society, served by virtuosos of the bartending art in luxurious restaurants. One of the most famous premises was “Adria” restaurant in Warsaw.

After the seconr world war, in the times of the People’s Republic of Poland, there was not much room / place for cocktail culture. People’s power / government wanted to provide simple entertainment to the “working masses of towns and villages”. Another thing is that access to products such as fruit, herbs and other ingredients was very limited.

Therefore, alcohol was consumed in its purest and simplest form – a shot of vodka, and a snack. Hardly anyone has heard of herring or jellyfish, i.e. legs in jelly. These are the most popular snacks of that time, mentioned by both poets and prose writers..

High-standard lub RESTAURANTS were limited with access only for regime prominents and wealthy individuals. There, some kind of cocktail culture was cultivated. It’s confirmation can be find in the scene with a bartender preparing a vodka cocktail behind the bar from the Polish comedy entitled “Gangsters and philanthropy”. Which vodka was used? We do not know this, but bottles of Wyborowa and Luksusowa vodkas are clearly visible in the shot.

And what was the most popular drink in less exclusive venues? For example in student clubs? Well, one of them was a drink called Gagarin. It was a mixture of Istrian vermouth with vodka. We do not know what prompted the creator to give such a name.

In the second half of the 1950s, low-percentage cocktails with graceful names including Bolero, Calypso, Hong Kong, Krakus, Lubuski, Mazowsze or Rumba appeared on the domestic market,. Unfortunately, the goods were lying on the shelves. It is not known whether it is because of the low alcohol content or because of the taste.

While in the early period of the People’s Republic of Poland (1950s and 1960s), cocktail culture was very limited and known to a few, in the 1970s and 1980s it was already more widespread. Although it is still treated as an expression of luxury, it is slowly beginning to be present in the lives of Poles.

Cocktails were still available mainly in better venues in large cities, but sometimes also in newly emerging luxury hotels such as Warsaw’s Wiktoria or Forum.

Cocktails were also served to travelers on our ocean liner “Batory”.

Miss of m / s “Batory” celebrates behind the bar with a waiter preparing drinks, 1959, photo: Florian Staszewski. Source: Emigration Museum in Gdynia

The lucky ones who managed to brush up against the great world while traveling abroad promoted this form of alcohol consumption among their friends after they returned to Poland.

We know, however, that the cocktail culture in Polish society, which had been used to the simple consumption of vodka for years, was crawling at that time. There were many attempts to spread this fashion in many ways, including less conventional ones, e.g. among housewives. Recipes for various cocktails can be found in cookbooks or guides.

A visible change took place in the 1970s and 1980s. Let’s start with a change in the promotion and sale of Polish Vodka abroad. Wyborowa vodka was promoted in particular, and promotional and advertising materials often featured recipes for unique drinks, such as Screwdriver or Bloody Mary.

An interesting exhibit can be seen in our Museum. This is a gift set which includes a 0.75 liter bottle of Wyborowa vodka and four glasses. The whole is packed in a cardboard box on which cocktail recipes are printed.


The boom, or rather the return to the fashion for alcohol consumption in the form of cocktails, occurred in the late 1980s – the time of political, social, economic and cultural changes.

The transformations in the country made it easier to import goods, and thus wider access to them, which in turn made it easier to present the tastes and trends developing outside Poland.

The taste is important in the cocktail! Right next to it is the look and the smell. It is its complexity and balance that plays a key role. The perfect proportion of sweetness, acidity, dryness, herbalism and strength gives success. Properly selected glass and decoration ensure the final effect.

Is there anything else? Yes. The quality of the ingredients, especially alcohol. Polish Vodka is a guarantee of quality and repeatability. It is confidence in creating a work and the basis for creating wonderful compositions. For years, the most popular brand of Polish Vodka, used in the preparation of cocktails, is Wyborowa vodka. Its history dates back to 1927 and the place where the Polish Vodka Museum is now located.

Here you will find a history, but also a necessity, thanks to which you will become a professional bartender in your home. And you will expand your knowledge at our workshops.

We invite you to our Museum!


Cieślak, Jan, Domowy wyrób win, wydanie IV, 1967,

Cieślak, Jan, Lasik, Henryk, Technologia Wódek, 1979,

Gołębiewski, Łukasz, Wódka, 2014,

Karwowski, Przemysław, Od Likierów do Luksusowej. Historia i leksykon produktów Lubuskiej Wytwórni Wódek Gatunkowych w Zielonej Górze, 2016

Zawistowska, Zofia, Krzyżanowska, Małgorzata, Książka Kucharska, wydanie IV, 1986

kultura eng


Autor: Karol Karasiewicz przewodnik Muzeum Polskiej Wódki


Zacznijmy od definicji, która uporządkuje naszą wiedzę.

Koktajl lub drink to mieszany napój, zarówno alkoholowy jak i bezalkoholowy. Powstaje z połączenia różnego rodzaju trunków (w przypadku koktajli z zawartością alkoholu), soków, napojów i wody. W celu uzyskania oczekiwanych walorów smakowych dodajemy m.in. owoce, warzywa i rozmaite przyprawy.

W sztuce przygotowania koktajli liczy się kreatywność.

Pierwszą definicję koktajlu sformułował Harry Croswell w Stanach Zjednoczonych w 1806 roku.

Źródło: Wikipedia.

Możemy pokusić się o szukanie korzeni kultury koktajlowej już w czasach starożytnych. To wtedy ludzie „odkryli” różne alkohole, głównie piwo i wino. W starożytności Rzymianie i Grecy dodawali do wina przyprawy lub aromaty, co miało zwiększyć lub zmniejszyć moc napojów. Grecy dodatkowo rozcieńczali wino wodą, uznając pijących czyste wino za barbarzyńców. Takie koktajle serwowano przed posiłkami oraz podczas uczt.

W Europie przełomu XV i XVI wieku, wraz z rozwojem procesów produkcji rozmaitych destylatów np. spiritus vinum, gorzałka lub okowita, rozpoczęto próby wzbogacania ich smaku poprzez dodawanie składników pochodzenia roślinnego. Początkowo – wierząc w cele lecznicze, a z czasem, kiedy okowita stała się trunkiem powszechnie spożywanym, zaczęto dodawać rozmaite inne składniki, głównie pochodzenia roślinnego. Co dodawano? Zioła oraz owoce, soki owocowe, miody, korzenie i przyprawy, a nawet mleko. Po co? Przypuszczamy, że chciano poprawić smak wybranych trunków i stworzyć nowe smaki.


A jaka jest historia koktajli, takich które znamy dzisiaj? Skąd się wzięła  nazwa koktajl?

Są dwie historie, które próbują wyjaśnić genezę tego określenia.

Pierwsza związana jest ze Stanami Zjednoczonymi z przełomu XVIII i XIX wieku. W owym czasie bardzo popularne były tam walki kogutów. Zwycięzcy stawiali wszystkim kolejkę trunków, a szklanki były przyozdabiane kogucimi piórami. Mieszano produkty lokalnej destylacji z różnymi składnikami, głównie dla złagodzenia syndromu dnia następnego. Były zimne, orzeźwiające i zawierały niewielką ilość alkoholu.

Przyjmujemy więc, że nazwa słowa koktajl jest zbitką dwóch angielskich słów cock – kogut i tail – ogon.

Druga historia związana jest z XVIII-wieczną Francją i opowiada o zdarzeniu, do którego miało dojść w jednej z tawern, do której onegdaj przybyli licznie  oficerowie armii francuskiej i zamówili coś mocniejszego do posiłku. Oberżysta, nie mając wystarczającej ilości trunków, szybko przyrządził mieszankę różnych alkoholi, które artystycznie zamieszał kogucim piórem, po czym artystycznie wyserwował oficerom. Jeden z nich, zachwycony powstałym napitkiem, miał krzyknąć „Vive le coq`s tail!” czyli Niech żyje ogon koguta!

W tym przypadku geneza słowa koktajl wpisuje się wprost we francuskie coq`s tail.

Jaka jest prawda? Cóż, niech każdy z Was zdecyduje sam i wybierze swoją historię.


Prawdziwą popularnością koktajle cieszyły się w latach 20- i 30-tych XX wieku w Stanach Zjednoczonych i w Europie.

Przyczyniły się do tego głównie dwie okoliczności. Pierwsza to plaga filoksery, która pod koniec XIX wieku niemal doszczętnie zniszczyła winorośl, co ciężar spożycia alkoholi przeniosło znacząco na mocne trunki, a druga to wprowadzenie  prohibicji.

W latach 1920-1933 w Stanach Zjednoczonych obowiązywał zakaz produkcji, sprzedaży i konsumpcji alkoholu. Pomimo zakazu jego spożycie nie spadło. Konsumpcja jak wiemy, zeszła do podziemia – do ukrytych barów speakeasy. Ponadto stosowano rozmaite wybiegi np. zaczęto serwować pod okiem agentów mieszanki alkoholowe, które wyglądały jak kawa czy herbata. To czas narodzin takich sławnych do dziś koktajli jak Long Island Iced Tea.

Kreatywność wpisana jest w sztukę tworzenia koktajli.

Po zakończeniu prohibicji rozpoczął się nowy rozdział w historii drinków. Ich spożywanie stało się wyróżnikiem wybranej klasy społecznej, zarówno w Ameryce, jak i w Europie.

W Polsce okresu międzywojennego, koktajle były modne głównie wśród towarzystwa z wyższych sfer, serwowane przez wirtuozów szkoły barmańskiej w luksusowych lokalach gastronomicznych. Jednym z najsławniejszych lokali była restauracja „Adria” w Warszawie.


Po wojnie, w czasach PRL-u, nie było zanadto miejsca na kulturę koktajlową. Władza ludowa chciała zapewnić „masom pracującym miast i wsi” proste rozrywki. Inna rzecz, że dostęp do produktów takich jak owoce, zioła czy inne ingrediencje, był mocno ograniczony.

Alkohol spożywano więc w najczystszej i najprostszej formie – szot wódki, a do tego przekąska. Mało kto chyba nie słyszał o śledziku czy meduzie, tj. nóżkach w galarecie. To najpopularniejsze zakąski owych czasów, o których wspominali i poeci i prozaicy tamtych czasów.

Lokale gastronomiczne o wysokim standardzie pozostały w bardzo niewielkiej liczbie i z ograniczonym dostępem tylko dla osób prominentnych i zamożnych. Tam kultywowano pewien rodzaj kultury koktajlowej. Na potwierdzenie tego faktu można przywołać scenę z polskiej komedii pt. Gangsterzy i filantropii z 1962 r., w reżyserii Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego, z niezapomnianymi aktorami, Hanką Bielicką, Wiesławem Michnikowskim i Gustawem Holoubkiem. Chodzi o scenę z barmanem, przygotowującym za barem  koktajl na bazie wódki. Której? Tego nie wiemy, ale w ujęciu doskonale widać butelki wódek Wyborowa i Luksusowa.

A jaki był najpopularniejszy drink w mniej ekskluzywnych lokalach? Np. w klubach studenckich? Otóż jednym z nich był drink o nazwie Gagarin. Była to mieszanka wermutu Istria z wódką. Co skłoniło twórcę do nadania takiej nazwy – nie wiemy.

W drugiej połowie lat 50-tych na rynku krajowym pojawiły się niskoprocentowe koktajle o wdzięcznych nazwach m.in. Bolero, Calypso, Hongkong, Krakus, Lubuski, Mazowsze czy Rumba. Niestety towar zalegał na półkach. Nie wiadomo czy z uwagi na niską zawartość alkoholu czy też ze względu na smak.


O ile we wczesnym okresie PRL-u (latach 50- i 60-te), kultura koktajlowa była mocno ograniczona i znana nielicznym, o tyle w latach 70- i 80-tych jest już bardziej rozpowszechniona. Choć wciąż traktowana jest jako wyraz luksusu, to powoli zaczyna być obecna w życiu Polaków.

Koktajle nadal dostępne były głównie w lepszych lokalach dużych miast, ale  czasem także w nowopowstających luksusowych hotelach takich jak warszawskie Wiktoria czy Forum.

Koktajle były także serwowane podróżnym na naszym transatlantyku „Batory”.

Miss m/s „Batorego” świętuje za barem w towarzystwie kelnera, przygotowującego drinki, 1959 r., fot. Florian Staszewski.
Źródło: Muzeum Emigracji w Gdyni

Szczęśliwcy, którym udało się otrzeć o wielki świat podczas podróży zagranicznych, po powrocie do kraju lansowali wśród swoich znajomych tę formę konsumpcji alkoholu.

Wiemy jednak, że kultura koktajlowa w polskim społeczeństwie, które przez lata przywykło do prostej konsumpcji wódki, w owym czasie raczkowała. Próbowano rozpowszechniać tę modę wieloma sposobami, również mniej konwencjonalnymi np. wśród gospodyń domowych. Przepisy na różne koktajle znajdziemy w książkach kucharskich lub poradnikach.

Widoczna zmiana zaszła w latach 70- i 80-tych XX wieku. Zacznijmy od zmiany w obszarze promocji i sprzedaży Polskiej Wódki za granicą. Promowano zwłaszcza wódkę Wyborową, a w materiałach promocyjnych i reklamowych często zamieszczano przepisy na wyjątkowe drinki np. Śrubokręt (Screwdriver) czy Krwawa Mary (Bloody Mary).


Ciekawy eksponat można obejrzeć w naszym Muzeum. To zestaw upominkowy, w skład którego wchodzi butelka 0,75 l wódki Wyborowa i cztery kieliszki. Całość zapakowana jest w tekturowe pudełko, na którym wydrukowano przepisy na koktajle.


Boom, a właściwie powrót do mody na konsumpcję alkoholu w postaci koktajli, przypada na schyłek lat 80-tych – czas przemian politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturowych.

Przemiany w kraju umożliwiły łatwiejszy import towarów, a co za tym idzie szerszy do nich dostęp, co z kolei spowodowało łatwiejsze przedstawienie smaków oraz trendów rozwijających się poza granicami Polski.


Co jest najważniejszą zaletą dobrze przyrządzonego koktajlu?

W koktajlu ważny jest smak! Zaraz obok jest wygląd i zapach. To jego złożoność i balans odgrywa kluczową rolę. Idealna proporcja słodyczy, kwasowości, wytrawności, ziołowości i mocy daje sukces. Odpowiednio dobrane szkło i dekoracja zapewnia finalny efekt.

Czy jest coś jeszcze? Tak. Jakość składników, w tym przede wszystkim alkoholu. Polska Wódka to gwarancja jakości i powtarzalności. To pewność w tworzeniu dzieła i podstawa do wykreowania cudownych kompozycji. Od lat najpopularniejsza marką Polskiej Wódki, stosowaną do przyrządzania koktajli jest wódka Wyborowa. Jej historia sięga 1927 roku i miejsca, w którym obecnie mieści się Muzeum Polskiej Wódki.

Tu znajdziesz historię ale także niezbędnik, dzięki któremu zostaniesz profesjonalnym barmanem w swoim domu. Wiedzę zaś poszerzysz na naszych warsztatach.

Zapraszamy do naszego Muzeum!


Cieślak, Jan, Domowy wyrób win, wydanie IV, 1967,

Cieślak, Jan, Lasik, Henryk, Technologia Wódek, 1979,

Gołębiewski, Łukasz, Wódka, 2014,

Karwowski, Przemysław, Od Likierów do Luksusowej. Historia i leksykon produktów Lubuskiej Wytwórni Wódek Gatunkowych w Zielonej Górze, 2016

Zawistowska, Zofia, Krzyżanowska, Małgorzata, Książka Kucharska, wydanie IV, 1986



Odwiedź Muzeum Polskiej Wódki nie wychodząc z domu – poznaj naszych przewodników i barmanów! Poznaj muzealne wnętrza i tajemnice!

A jeśli szukasz niepowtarzalnych prezentów czy pamiątek – zapraszamy do naszego e-sklepu!


Do 27 grudnia 2020 r., zgodnie z rządowymi obostrzeniami, Muzeum pozostaje zamknięte, ale już dziś możesz skorzystać z platformy VOD i zwiedzić nasze ciekawe galerie i eksponaty w towarzystwie przewodnika. Wirtualną wizytę zakończysz spotkaniem z barmanem Vodka Akademy Bar.


Zdajemy sobie sprawę, że nic nie dorówna osobistemu kontaktowi, zobaczenia eksponatów na żywo, skorzystania z interaktywnych i wizualnych atrakcji.

Nic straconego! Po wirtualnych odwiedzinach wkrótce z pewnością odwiedzisz nas osobiście. Będziemy na Ciebie czekać.


Tymczasem dostosowujemy się do sytuacji i zapraszamy do wirtualnego świata Polskiej Wódki – Chronionego Oznaczenia Geograficznego.

Polub nas na Facebooku: www.facebook.com/MuzeumPolskiejWodki